Circulair living

Bajeskwartier wil de meest duurzame stadswijk van Nederland zijn. De wijk is energieneutraal door het gebruik van zonnepanelen en andere duurzame energiebronnen. Het ‘thermische grid’ wisselt warmte en koude uit in de wijk. Bajeskwartier wordt circulair gebouwd en maar liefst 98% van de materialen van de oude bajes wordt hergebruikt. Zo worden de celdeuren bijvoorbeeld gebruikt in de bruggen. Bajeskwartier beperkt autogebruik en wordt natuurinclusief en klimaatadaptief ontworpen. Vooruitstrevende partijen op het gebied van duurzaamheid blijven hier de komende jaren werken aan de stad van de toekomst.

 

 

 

    Energieneutrale wijk

    Bajeskwartier loopt voorop in de energietransitie. Een energieneutrale wijk begint met het beperken van de energievraag. Met goede isolatieniveaus, driedubbel glas, zonwering en luchtdichte gevels gebruiken de gebouwen weinig energie. Ook de systemen voor vloerverwarming en -koeling en de ventilatie met warmteterugwinning zijn energie-efficiënt en hebben hoge rendementen. Hiernaast wordt gekeken hoe gebruikers energie kunnen besparen. Het gedrag van de gebruiker heeft namelijk de grootste impact. Zo krijgen alle woningen een hotfill-aansluiting voor (af)wasapparaten. Dat bespaart energie, omdat er geen elektriciteit, maar duurzame warmte wordt gebruikt voor het (af)wassen. Verder komt er in alle gebouwen een LED-verlichtingssysteem, aangesloten op een slim elektranet. Via een dashboard houd je zelf makkelijk je gebruik in de gaten. Zonnepanelen wekken straks het grootste deel van de energievraag op. Naast zonne-energie wordt onderzocht of ook windenergie kan worden ingezet, bijvoorbeeld met het Powernest systeem. Dit is een dakelement met ingebouwde windturbines die de energieopbrengst optimaliseren. Energie wordt ook opgewekt uit organisch afval; de composteerinstallatie van The Waste Transformers zet dit om naar elektriciteit. Bajeskwartier wordt het eerste gebied in Amsterdam waar organisch afval uit de wijk wordt opgehaald en ter plekke wordt omgezet in stroom.

    Smart Grid en Thermisch Grid

    Om vraag en aanbod van elektriciteit goed op elkaar af te stemmen en daarmee het energienet te ontlasten, wordt in Bajeskwartier een Smart Energy Grid onderzocht. Met name het direct koppelen van hernieuwbare opgewekte energie aan grote energievragers kan de druk op het elektriciteitsnetwerk verlagen. Eén van de mogelijkheden is het koppelen van de hernieuwbaar opgewekte energie op de Woongebouwen Ruby (E) en/of Robin (G) via de laadinfrastructuur in de parkeergarage aan de elektrische (deel)auto’s. Het Grid is ‘slim’ aangezien in de nabije toekomst elektrische auto’s kunnen gaan fungeren als batterij en buffer van energie. En niet alleen stroom, maar ook warmte en koude wordt uitgewisseld tussen alle verschillende gebouwen. Dit gebeurt via een warmte-koudenet, oftwel een Thermisch Grid. Dit Grid gebruikt de ondergrondse leidingstructuur van de oude bajes. Het Thermisch Grid wordt aangesloten op een ondergrondse WKO (Warmte Koude Opslag) en wordt gevoed door verschillende omgevingsenergiebronnen. Zoals het nabijgelegen datacentrum Digital Reality. Zij hebben veel koude nodig en leveren warmte. Dat sluit precies aan op het energieprofiel van de woningen, die juist vaker verwarming nodig hebben dan verkoeling. In Nederland is het nog niet eerder gelukt om de restwarmte van datacenters in te zetten voor woningbouw. Een unieke kans van Bajeskwartier dus.

    Circulair bouwen

    Circulair bouwen is gericht op het sluiten van kringlopen en het voorkomen van afval. Maar liefst 98 procent van de materialen van de gevangenis wordt hergebruikt. Zo wordt de impact van de bouw van Bajeskwartier op het klimaat geminimaliseerd. Daarbij kijken we niet alleen naar hergebruik nu, maar ook in de toekomst. Alle gebouwen worden zo gemaakt dat ze in de toekomst makkelijk te demonteren en her te gebruiken zijn. Hergebruik begint bij houden wat je hebt. Hiervoor hoeven geen of minder nieuwe bouwmaterialen te worden geproduceerd en getransporteerd. In Bajeskwartier blijven het Hoofdgebouw en het ketelhuis volledig behouden. Dit geldt ook voor de kerk en de Groene Toren. Ook grote delen van de bajesmuur blijven staan. Uiteraard krijgen deze onderdelen wel een upgrade, zodat ze aan de moderne eisen voldoen. De tweede stap is hergebruik. Zo wordt de gevel van de voormalige Kalverstraat gebruikt in de openbare ruimte en krijgen oude vloerdelen hun plek op een van de vele pleinen. In de gebouwen worden delen van de gevangenismuur en oude vloeren hergebruikt. De deuren van de cellen zijn straks te herkennen in de bruggen die de wijk ontsluiten. Dit hergebruik is niet alleen duurzaam, zorgt er ook voor dat iets van de historie van deze iconische plek behouden blijft. Ook worden bajesmaterialen omgevormd tot nieuwe bouwmaterialen. Van het beton wordt bijvoorbeeld granulaat gemaakt, dat weer gebruikt wordt bij de bouw van de nieuwe torens. Voor de bouw van Bajeskwartier is er naast de hergebruikte materialen ook nieuw bouwmateriaal nodig. Deze materialen zijn gezond, duurzaam én in de toekomst eenvoudig opnieuw te gebruiken. Het selecteren van materialen gebeurt op basis van hun milieu-impact, waarvoor de milieudatabase van de MPG (Milieu Prestatie Gebouwen) wordt gehanteerd. Uiteraard moeten het ook gezonde materialen zijn en duurzaam geproduceerd. Zo heeft al het hout een keurmerk.

    Duurzame mobiliteit

    De gemiddelde Nederlandse auto staat 23 uur per dag stil. En al die tijd neemt het wel ruimte in. In Bajeskwartier wordt die ruimte liever besteedt aan groen. Het parkeren wordt dan ook volledig ondergronds opgelost, zodat er bovengronds ruimte overblijft voor tuinen en water. Bewoners moeten straks een stukje lopen naar hun eigen auto of deelauto. Of ze maken gebruik van de metro die om de hoek stopt. Ook is Station Amstel op loopafstand en is de binnenstad op de fiets hartstikke dichtbij. Er komen volop wandel- en fietspaden in Bajeskwartier. In de tweelaagse, ondergrondse parkeergarage komen ongeveer 410 parkeerplekken. Ook komen er natuurlijk ruimschoots plekken om fietsen te parkeren. In de parkeergarage van Bajeskwartier komt een ‘mobiliteitshub’. Hier komen elektrische deelauto’s, bakfietsen en e-bikes te staan. Alle bewoners van Bajeskwartier kunnen met een handige app op elk moment van de dag een duurzaam vervoersmiddel huren. Zo heb je altijd vervoer, zonder een eigen auto nodig te hebben. Dit delen van vervoersmiddelen past goed bij de ambitie om de meest gezonde en duurzame stadswijk van Nederland te zijn. Deelmobiliteit leidt namelijk tot een schone en veilige leefomgeving met minder uitstoot.

    Klimaatadaptief & natuurinclusief

    Ons klimaat verandert en woongebieden krijgen te maken met de gevolgen hiervan. Bajeskwartier wordt daarom ook ‘klimaatadaptief’. Oftewel: de wijk wordt ingericht om met periodes van grote hitte en hevige regenval om te gaan. Dit gebeurt door de woningen heel goed te isoleren en van duurzame koelte te voorzien. Maar ook door groene daken aan te leggen en talloze tuinen die de opwarming van straten en gebouwen voorkomen. Heel Bajeskwartier is ook Rainproof. Bij veel regen wordt het water opgevangen en opgeslagen met behulp van infiltratiedaken en -installaties, op de groene daken, in waterplaza’s en in de groenzones in het openbare gebied. Bij droogte geeft de wijk het water langzaam weer af. De waterplaza’s worden zo ingericht dat ze leuke speelplekken zijn voor kinderen of dat waterplanten er graag groeien. Bajeskwartier wordt een natuurinclusieve wijk; in het ontwerp wordt rekening gehouden met flora en fauna. Zo draagt de gekozen beplanting bij aan de biodiversiteit in het gebied door in voedsel en nestelplekken te voorzien. Ook draagt het bij aan goede waterhuishouding en vangt het fijnstof af. In Bajeskwartier komen overal nestkasten voor vogels en gleuven voor vleermuizen en insecten. Een deel van de bajesmuur blijft behouden en transformeert tot een walhalla voor stadsdieren.

Bekijk gehele FAQ

 

Groene Toren

Bajeskwartier krijgt een absoluut icoon op het gebied van duurzaamheid. De Groene Toren, symbool en groen hart van deze wijk. In deze voormalige Vrouwengevangenis zijn plannen voor groen met ruimte voor stadslandbouw, duurzame energie én ontspanning. Iedereen kan hier straks wandelen, tuinieren en leren over de duurzame toekomst van de stad. In de kelder zet een innovatieve composteermachine het organische afval van de wijk om in duurzame energie. Ook komt er in de Groene Toren een fantastische klimroute en een restaurant dat serveert wat in de toren groeit. Een uitkijkplatform biedt indrukwekkend uitzicht over de hele stad. 

 

 

 

 

 

 

 

 

Van Vrouwentoren naar Groene Toren

 

De voormalige Vrouwentoren, ook wel De Singel genoemd, is de enige toren die bewaard blijft. De overige torens van de oude bajes waren niet geschikt voor renovatie, met asbest, lage verdiepingshoogten en zwakke draagkracht. De Vrouwentoren wordt gestript, versterkt en ingericht als groene plek voor de hele stad. Zo wordt het een blijvend icoon in het gebied. De Groene Toren wordt het duurzame hart van de wijk. Er zijn plannen voor stadslandbouw en voor de educatieve activiteiten van het ‘Living Lab’. Dit lab doet onderzoek naar gezondheid en duurzaamheid in de stad van de toekomst. Iedereen die wil leren over groen leven kan in de Toren terecht. In de kelder maakt een composteermachine duurzame energie van het organische afval dat opgehaald wordt in de wijk. Op de begane grond van de Groene Toren komt de hoofdenergiecentrale voor het gebied en de gevel wordt volgehangen met zonnepanelen. Binnenin de toren heen komt een iconische klimroute. Deze route voert langs tuinen met expositieruimten naar een schitterend uitkijkpunt op de bovenste verdieping. Waar nu de isoleercellen zijn komt een restaurant met een mooi terras. Hier eet je gezond en heel lokaal: een deel van de producten zal uit eigen toren komen. Vanaf het uitkijkpunt ligt de stad aan je voeten.